AKUT & KRONİK BRONŞİT

Bronşit hastalığı alt solunum yolu enfeksiyonlarının en sık türlerinden birisidir. Büyük hava yollarının sınırlı inflamasyonu olan bronşit akut ya da kronik olabilir. Çocukluk döneminde daha sık görülmektedir.
Bronşit hastalığı alt solunum yolu enfeksiyonlarının en sık türlerinden birisidir. Büyük hava yollarının sınırlı inflamasyonu olan bronşit akut ya da kronik olabilir. Çocukluk döneminde daha sık görülmektedir (Evrin, 2018). Akut bronşite neden olan etkenler aynı zamanda üst solunum yolu infeksiyonuna neden olan virüslerdir (Türk Toraks, 2009). Bronşit semptomlarının belirgin bir süreye yayılması ve kalıcı olması halinde kronik bronşitten söz edilmektedir. Ancak pek çok kaynak kronik bronşit ile kronik obsküreatif akciğer hastalığı (KOAH) tablolarını aynı şekilde kullanmaktadır. Bunun sebebi, her iki terimin de aslında birbirine çok yakın klinik tabloya işaret etmesinden ileri gelmektedir (Öztürk vd, 2010). Kronik bronşit birbirini takip eden iki sene ve üç aydan kısa süreli olmayan, başka herhangi bir hastalığa bağlı olmayan kardinal öksürük bulgusu olarak nitelendirilmektedir (Atasoy, 2010).

Belirtileri ve Klinik Tablo

Hastalığın en önemli semptomlarının başında öksürük ve balgam artışı gelmektedir. Genellikle üst solunum yolu enfeksiyonu sonrasında gelişmektedir. Üst solunum yolu enfeksiyonundan 5 günü geçen öksürük ile ayrılır. Tam kan sayımında anormal bulgu olmayabilir. Bazı kan sayımlarında hafif lökositoz görülmektedir. akut bronşit tanısı alan ve 75 yaş üzeri hastalarda, rutin akciğer grafisi önerilmektedir. Akciğer grafisinde ayırıcı tanı değeri yoktur (Evrin, 2009).

Erişkinlere kıyasla çocuklarda sorunlar daha hızlı gelişmektedir. Hapşırma ve burunda akıntı hafif üst solunum yolu enfeksiyon semptomlarına iştah kaybı ve ateş eşlik eder. Daha sonra hastada öksürükler belirgin hale gelir. Fiziki muayenede ise hışıltı ve taşipne ile solunum sıkıntısı önemli belirtilerdir (Okutan ve Çeltik, 2005).

Semptomları dirençli değildir. Uzun süreli ve dirençli şekilde görülen semptomların varlığında diğer solunum yolu enfeksiyonları akla gelmelidir. Bakteriyel türleri olan Mycoplasma ve Chlamydophila pneumoniae nedenli bronşitler aşılamanın düşük olduğu toplumlarda okul ya da kışla gibi toplu yerlerde salgınlara yol açabilmektedir (Evrin, 2009).

Kronik bronşit ile obstrüktif bronşiolitte, fibrozis, inflamasyon ve düz kaslarda yaşanan proliferasyon hava yollarındaki direnci arttırır (Atasoy, 2010).

Risk Faktörleri
Bronşitin risk faktörleri ve etkenler başlıca aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

Viral

Bakteriyel

Fungal

Enfeksiyon dışı

Coronavirüs

Influenza A ve B

Parainfluenza virüs

Metapneumovirüs

Adenovirüs

Mycoplasma virüs

Bordetella pneumonia

Chlamydia pneumonia

Candida albicans

Candida tropicalis

Sigara kullanımı

Biomass

Hastalarda altta yatan akciğer hastalığı olmadığı durumlarda nadiren mikroorganizma saptanmıştır. Özellikle gençlerde ve erişkinlerde görülen akut bronşitte Bordotella pertussis ve B. parapertussis suşlarının etken olabileceği bildirilmiştir (Türk Toraks, 2009).

Sigara en önemli risk faktörlerinden birisi olup, akciğer grafisindeki “kirli akciğer” görünümünü desteklemektedir. Öte yandan Toraks BT sonuçlarında kronik bronşite özgü belirti görülmemektedir (Öztürk vd, 2010). Tedavi Yöntemleri
Hastalığın tedavisinde, hastalık sebebinin iyi bir şekilde bilinmesi gerekir. Viral, bakteriyel, fungal ya da diğer nedenlere göre tedavi sürecinde bazı farklılıklar görülmektedir. Bol sıvı alınması, nazal dekonjestanlar, ateş düşürücü antiinflamatuar ilaçlar, kodein ve dektrometorfan gibi antitussif ajanlar, istihirat ve ağrı kesici antipiretik ilaçlar ile semptomlar tedavi edilir. Genellikle antimikrobiyal kullanmaya gerek duyulmaz. Sigara kullanımı ve biomass maruziyeti kontrol edilebilen çevresel şartlardır. Yıllık olarak influenza aşısı tedbir olarak önerilmektedir. Çocukluk döneminde klinik tablonun ağır olması nedeniyle, boğmacaya karşı aşılama önerilmektedir.

Yararlanılan Kaynaklar
Atasoy, P. (2010). “KOAH’da Patoloji”. Türk Toraks Dergisi, 1(2), 119-123.
Evrin, T. (2018). “Akut Bronşit ve Pnömoni Hastasına Yaklaşım”. Ufuk Üniversitesi Acil Tıp AnaBilim Dalı.
Okutan Ö ve Çeltik, C. (2005). “Akut Bronşiolitlerde Güncel Bilgiler”. Sted, 14(1), 5-7.
Öztürk Ö, Köroğlu M, Zorlu Karayiğit D ve Gündüz M. (2010). “Kronik obstrüktif akciğer hastalığının radyolojik değerlendirilmesinde yeni yaklaşımlar”. S.D.Ü. Tıp Fak. Derg, 17(4)/29-37.
Türk Toraks, (2009). “Pulmoner Tromboembolizm Tanı ve Tedavi Uzlaşı Raporu”. Türk Toraks Dergisi.